Δρεπανόρα : Ο Χαμαιλέων της Σάμου


Όπως αναφέρει ο Αυστριακός Ακαδημαϊκός Franz Werner στο απόσπασμα από τα αποτελέσματα της πολύχρονης ζωολογικής του έρευνας (1927-1938) στη χώρα μας, "ο χαμαιλέοντας στη Σάμο, έχει την ειδική ονομασία , "Drepanora", ενώ η ονομασία "χαμαιλέοντας" γενικότερα στην Ελλάδα, είναι ως επί το πλείστον άγνωστη".

  • Στο χωριό μου τα Κουμέικα, είναι γνωστό  με το όνομα "δερπανόρα", αφού το δρεπάνι εκεί λέγεται και δερπάνι!

Πρόκειται για ένα σπάνιο είδος της Ελληνικής "Ερπετοπανίδας", αφού πλέον απαντάται μόνο στη Σάμο.
Έχει την ικανότητα να αλλάζει χρώμα ανάλογα με τον περιβάλλον του.
Τα ειδικά κύτταρα του οργανισμού του, του επιτρέπουν να είναι καμουφλαρισμένος, για μία σχεδόν ολόκληρη ημέρα.
Ο χαμαιλέοντας δεν γίνεται το ίδιο χρώμα με την επιφάνεια που αγγίζει, αλλά αλλάζει χρώμα έτσι ώστε να μοιάζει με το φύλλωμα.
Διαθέτει μακριά συλληπτήρια ουρά, εξογκωμένα μάτια κινούμενα ανεξάρτητα από το άλλο.
Τρέφεται με διάφορα έντομα και έχει την ικανότητα να γαντζώνεται εύκολα πάνω σε κλαδιά.
Η τεράστια και κολλώδης γλώσσα του, τον βοηθά να πιάνει έντομα. Μένει ακίνητος περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να εκτινάξει τη γλώσσα του όπου ένα άτυχο έντομο θα κολλήσει πάνω της.
Αν απειληθεί, μένει επίσης ακίνητος για να παραπλανήσει τον εχθρό του.
Δε χρειάζεται να πίνει νερό γιατί πίνει τους χυμούς από τα έντομα που τρώει.
Τον βρίσκουμε συνήθως κοντά σε υγρότοπους με παραποτάμια βλάστηση, σε ελαιώνες, αμπελώνες και άλλες καλλιέργειες, καθώς και σε μακκία βλάστηση.
Απειλείται από την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ζει και αναπαράγεται (πυρκαγιές, αγροτική μηχανοποίηση, τουριστική ανάπτυξη), τα κινούμενα οχήματα που προκαλούν μεγάλη θνησιμότητα στους δρόμους, αλλά και το παράνομο εμπόριο, αφού οι χαμαιλέοντες προτιμώνται… ως εξωτικά κατοικίδια.
Στο εξωτερικό εξαπλώνεται σχεδόν σε όλες τις μεσογειακές χώρες από το Μαρόκο μέχρι την Κύπρο, ενώ φτάνει μέχρι το Ιράκ και το Ιράν.
Ο χαμαιλέοντας είναι ερπετό που προσαρμόζεται σε ζεστά κλίματα. Σαν ετερόθερμα ζώα (ζώα δλδ που δεν έχουν σταθερή θερμοκρασία στο σώμα τους, αλλά παίρνουν τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος), είναι δραστήρια κατά τις ζεστές εποχές ενώ τον υπόλοιπο χρόνο αποσύρονται μέσα στους θάμνους και η δραστηριότητά τους μειώνεται ή σταματά εντελώς.
Η αναπαραγωγική του περίοδος ξεκινάει τον Αύγουστο όπου τα αρσενικά και θηλυκά εγκαταλείπουν την περιοχή τους σε αναζήτηση συντρόφου.
Το ζευγάρωμα λαμβάνει χώρα, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Τα θηλυκά ξεκινούν να γεννούν τα αυγά τους (30-40 κατά μέσο όρο) το Φθινόπωρο στις αμμώδεις εκτάσεις της περιοχής.

Photo: Δημ. Σχολείο Μεσαίου Καρλοβάσου Σάμου

Η επώαση μέσα στην άμμο διαρκεί 11 μήνες. Έτσι τα νεοσσά εκκολάπτονται το επόμενο καλοκαίρι.
Το μέγεθος κατά την εκκόλαψη είναι 6cm και πριν ξεκινήσει ο χειμώνας το διπλασιάζουν . Τότε σταματούν να μεγαλώνουν μέχρι την επόμενη Άνοιξη όταν θα ξαναρχίσουν να τρέφονται.
Μετά τη χειμερία νάρκη το μέγεθός τους θα φτάσει τα 37cm, μέγεθος που τα κάνει έτοιμα για την πρώτη αναπαραγωγή.

Σε  κάποιες  περιοχές  πιστεύεται  λανθασμένα  πως  είναι δηλητηριώδες  ερπετό  και επικίνδυνο  για  τον άνθρωπο.
Φυσικά πρόκειται για ακίνδυνο ερπετό.



  • Το εντυπωσιακότερο ίσως από τα videos που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, είναι αυτό του www.samos-media.com, με τον τίτλο : 60 seconds Samos: the "angry" Chameleon



  • Η όμορφος της 1ης φωτογραφίας, προέρχεται από λήψη του φίλου μου Γιάννη Μένεγα και εντοπίστηκε στην αυλή του σπιτιού του στα Κουμέικα Σάμου. Αφού πρώτα άλλαξε ..."10" χρώματα, ανάλογα με την επιφάνεια που είχε δίπλα του, στη συνέχεια, μεταφέρθηκε σε κοντινό οικόπεδο με πλούσια βλάστηση για να πορευτεί το βίο του.

  • Και μια πρόταση : Λόγω της σπανιότητας του είδους στην Ελλάδα και της πολυπληθούς παράλληλα βιοκοινότητά του στη Σάμο, θα μπορούσε να αποτελέσει μια μασκότ για το νησί. Με ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, ίδρυση σωματείου προστασίας του, προβολές με διαφάνειες και βίντεο, αφίσες, γραφιστική αποτύπωση σε καρτ ποστάλ, μπλουζάκια κλπ
Μόλις βγήκαν απ' τ' αυγό τους. 
Νεογέννητα δρακουλάκια άκακα αθώα, νυσταγμένα. 
Μέσα στις μαυριδερές φακίτσες των ματιών τους, ο φόβος για το άγνωστο της υπάρξής τους. 
Τυχερά Δρεπανοραχουλάκια, στη φούχτα μιας τρυφερής ψυχής που αγαπάει τα πλάσματα της φύσης προστατεύοντάς τα. 
Σπάνιο είδος πιά, στη Σαμιακή και νησιωτική πανίδα, προστατευόμενο και μοναδικό. 
Αρχές του Φθινοπώρου, στην εξοχική αυλή μας, δεν προλάβαμε να σώσουμε απ' τα νύχια ενός φοβερού γάτου, μια Δρεπανοραχομητέρα , την ώρα που γεννούσε τ' αβγά της. 
Σώσαμε όμως έναν άλλο μαυριδερό Δρεπανόραχο λίγα μέτρα παραπέρα, που βρυχιόταν σαν λιονταράκι, να φοβίσει τον γατοφονιά. 
Η ιστορία του Δρεπανόραχου, είναι γοητευτική. 
Ένα απ' τα πιό ερωτικά πλάσματα της φύσης, που επικοινωνεί με το σύντροφό του στέλνοντας παράξενα μηνύματα με τις αποχρώσεις του δέρματός του. 
Είναι καταπληκτικό το κείμενο του Ντίνου Κόγια σε παλιότερο τεύχος του περιοδικού Απόπλου, για τον Δρεπανόραχο της Σάμου. 
Και η έκληση να προστατευται το είδος επιτακτική. Ανάγκη να ενημερώνονται όλοι και προπαντός οι φαντάροι του νησιού, που τους συναντούν σύμφωνα με πληροφορίες στα δάση όπου κατασκηνώνουν για γυμνάσια. 
Αυτό το καταπληκτικό ερπετό που δίδαξε στους στρατούς το τέχνασμα της παραλλαγής, με την μιμητική ένδυση της φύσης, θα πρέπει να εκληφθεί σαν σύμβολο ικανότητας προσαρμογής σε αντίξοες συνθήκες και έξυπνης άμυνας. 
Η σημειολογία πάνω στην ύπαρξη που ποικιλόστικτου Δρεπανόραχου έχει μια βαθιά διδακτική φιλοσοφία. Άλλωστε, προστατεύω και αγαπάω την πατρίδα, σημαίνει οτι προστατεύω και αγαπάω πάνω απ' όλα τη φύση της, και τα πλάσματά της.
Αρχείο Έλσας Χίου
 
23/6/2014 Ενημέρωση : 
Η αναφορά στην πράξη του Δημήτρη Μαργαρώνη να τον βγάλει από τη μέση του δρόμου και ουσιαστικά να τον σώσει από τα διερχόμενα αυτοκίνητα, αλλά και οι 3 απίθανες φωτογραφίες του, δε θα μπορούσαν να λείψουν από αυτή την ανάρτηση-αφιέρωμα!!

19 σχόλια

  1. Δεν μας λείπει τίποτα βλέπω .
    Συμφωνώ να γίνει "μασκοτ" του νησιού.
    Καλή σας μέρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. (Mας τρέλλανες με τα γατάκια σου που δεν πρόλαβα να σχολιάσω )
    Λοιπόν άκουσα σε κάποιο ντοκυμαντέρ πως η αλλαγή στα χρώματα τα βοηθάει να απορροφούν και την θερμότητα που χρειάζονται .
    Πολλά...σπάνια είδη έχετε στη Σάμο νομίζω ;-))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μη στεναχωριέσαι ξωτικό, μια σελίδα πίσω είναι η γατο-οικογένεια :)
      Δημιουργικός ο σχολιασμός σου!! Συμβάλει στην ολοκληρωμένη εικόνα του θέματος!!
      Είμαστε ..."σπάνιος" λαός εμείς οι Σαμιώτες και το νησί μας ακόμα πιο πολύ ;-))

      Διαγραφή
  3. Πολύ ωραίο πλάσμα! Πάντως κάτι ανάλογο υπάρχει και στην Κέρκυρα. Είναι πιο γκρίζο αλλά τα μεγάλα σε ηλικία βγάζουν και πορτοκαλί ή λίγο κίτρινο στα πλάγια. Εκεί το λένε σκούτσικα (http://chefkang.blogspot.gr/2010/09/blog-post_15.html)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όμορφη ανάρτηση DC!!!
      Στην οικογένεια των "σαυρίων" όπως αναφέρει η επίσημη σελίδα της Ελληνικής ερπετοπανίδας ( http://www.herpetofauna.gr) υπάρχει και η ομάδα των Agamidae (κοινή ονομασία "κροκοδειλάκι") που απαντάται στην Κέρκυρα, σε πλήθος άλλων νησιών, αλλά και στη Β. Ελλάδα και που είναι συγγενής ομάδα με τα chamaeleonidae που ανήκει ο "δικός" μας σπάνιος :)

      Διαγραφή
  4. To βίντεο είναι καταπληκτκό. `Εχω διαβάσει κάπου ότι αυτό το είδος υπάρχει στη Σάμο και στη Ρόδο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα Μαρία μου!!!!!!
      Όπως πάλι αναφέρει η σελίδα http://www.herpetofauna.gr, στην οικογένεια των χαμαιλεόντων της Ελλάδας συγκαταλέγονται 2 είδη : ο αφρικανικός (africanus) που απαντάται μόνο στην Πύλο και ο Μεσογειακός (chamaeleon) που είναι "Σαμιώτς". Πολύ παλιά είχε εντοπισθεί παρουσία του στη Χίο και στην Κρήτη, αλλά πλέον δεν υπάρχουν αναφορές για την ύπαρξη του είδους σε αυτά τα νησιά ή αλλού!!
      Πολλά φιλιά

      Διαγραφή
  5. Λίγες μέρες πρίν, σώσαμε απ΄τα δόντια ενός γάτου, ένα Δρεπανόραχο, κι' εντυπωσιάστηκα απ΄την άμυνά του. Βρυχιόταν βραχνά ο καημένος σαν λιονταράκι κι΄έδειχνε τα μικροσκοπικά του δόντια. Με λύπη έμαθα ότι την προηγούμενη ο ίδιος γάτος, είχε κατασπαράξει θηλυκή Δρεπανόρα, την ώρα που γεννούσε τ΄αυγά της. 'Ισως να ήτανε ζευγάρι. Ας μάθουν όλοι οτι είναι ένα είδος υπο εξαφάνηση, και τα τελευταία ζευγάρια υπάρχουν στο νησί μας και σε λίγα ακόμη νησάκια του Αιγαίου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν ήξερα ότι τον λέμε Δρέπανο έγω τον μπαμπά μου άκουγα που τον έλεγε κουρκουδιαλάκ

      Διαγραφή
  6. Στα Σακκουλέϊκα τον λέμε "Δρεπανόραχο". Ίσως γιατί η κυρτή ράχη του μοιάζει με δρεπάνι. Πάντως συνάντησα τον ίδιο χαμαιλέοντα στις ακτές της Μ. Ασίας απέναντι ... Φίλος Τούρκος μου επιβεβαίωσε πως υπάρχουν (σπάνιοι) και στην περιοχή του Γέροντα (σημερινά Δίδυμα) ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αλίμονο γείτονα, δε θα υπήρχαν απέναντι;;
      Ένα τσιγάρο δρόμος μας χωρίζει :)
      Να είσαι καλά φίλε μου

      Διαγραφή
  7. Μου έδωσες μια ιδέα, ξάδερφε, να ψάξω μήπως υπάρχει και στη Λέσβο. Θα είναι πολύ ενδιαφέρον.
    Καλημέρα και καλή εβδομάδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι για την ανταπόκριση που είχε η ανάρτηση ξάδερφε!!!
      Βεβαίως να ψάξεις και να μας ενημερώσεις για τα ευρήματά σου ;)
      Να είσαι καλά Στράτο
      Καλή εβδομάδα!!!!!!!

      Διαγραφή
  8. Καταπληκτική φωτ/φία!! Έχω ακούσει εδώ στη Σάμο (Καλογερά, δίπλα στου Πέρη), ότι το λένε και κουρκούδιαλο ή δρεπανόραχη (μάλλον από το σχήμα της ράχης του που μοιάζει με δρεπάνι;;).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. "Καταπληκτική" !!! Αυτό είπα κι εγώ όταν μου την έστειλε ο Γιάννης.
      Ήταν η αφορμή να το ψάξω λίγο περισσότερο.
      "Δρεπανόρα", "Δρεπανόραχο-η" (ναι από το σχήμα της ράχης), " κουρκουδιαλάκ' " ή όπως αλλιώς, χαιρόμαστε για την ύπαρξή της στο νησί και της οφείλουμε ανάδειξη και προστασία !!!

      Ευχαριστώ Βενετία!!!

      Διαγραφή
  9. Προσθέστε και τους Φούρνους στα μέρη που ζει. Κάπου το 1999 που ήμουν στους Φούρνους το είχαν βρει κάποιοι κάτοικοι και το "επεξεργάστηκα" για λίγο....

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Αρχική σελίδα